Hiện nay, toàn xã có 8 trường học thuộc thẩm quyền quản lý, gồm 3 trường mầm non, 1 trường tiểu học, 2 trường tiểu học và THCS, 1 trường THCS và 1 trường PT DTNT THCS Như Xuân; với 14 điểm trường, 119 nhóm, lớp và 3.404 học sinh. Trong đó, 7/8 trường đạt chuẩn quốc gia, đạt tỷ lệ 89%; toàn xã có 113 phòng học, tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 100%. Bên cạnh những kết quả đạt được, mạng lưới trường học trên địa bàn vẫn còn một số khó khăn như: một số trường có quy mô nhỏ, nhiều điểm trường lẻ; cơ sở vật chất tại một số điểm chưa đồng bộ; việc bố trí, sử dụng đội ngũ giáo viên còn tình trạng thừa, thiếu cục bộ, ảnh hưởng đến việc tổ chức các hoạt động chuyên môn và nâng cao chất lượng giáo dục.

Theo phương án, 7 trường thuộc diện sắp xếp sẽ được tổ chức lại thành 4 trường, giảm 42,86% số đầu mối; Trường PT DTNT THCS Như Xuân được giữ nguyên do là trường chuyên biệt.

Đối với bậc mầm non, khu lẻ Quế Phú thuộc Trường Mầm non Yên Lễ được ghép với Trường Mầm non Yên Cát để thành lập Trường Mầm non Như Xuân. Sau sắp xếp, trường có 18 nhóm, lớp với 437 trẻ, bố trí tại 2 điểm; trường chính đặt tại Trường Mầm non Yên Cát cũ, điểm lẻ tại thôn Quế Phú. Đội ngũ gồm 47 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.

Trường Mầm non Yên Lễ được tổ chức trên cơ sở sáp nhập điểm trường chính Trường Mầm non Yên Lễ với điểm trường chính và điểm lẻ của Trường Mầm non Tân Bình. Sau sắp xếp, trường có 18 nhóm, lớp với 325 trẻ, bố trí tại 3 điểm gồm trường chính Mầm non Yên Lễ, phân hiệu Mầm non Tân Bình và điểm lẻ Đức Bình; đội ngũ gồm 50 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.

Đối với cấp tiểu học, thực hiện sáp nhập Trường Tiểu học Yên Cát; khu chính và khu lẻ Phú Quế thuộc Trường TH&THCS Yên Lễ; khu chính và khu lẻ Đức Bình thuộc Trường TH&THCS Tân Bình để thành lập Trường Tiểu học Như Xuân. Sau sắp xếp, trường có 43 lớp với 1.235 học sinh, bố trí tại 4 điểm gồm trường chính tại Tiểu học Yên Cát, phân hiệu Tiểu học Yên Lễ, phân hiệu Tiểu học Tân Bình và khu lẻ Tiểu học Đức Bình; đồng thời giảm điểm lẻ Quế Phú. Đội ngũ toàn trường gồm 70 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.

Đối với cấp THCS, thực hiện sáp nhập Trường THCS Yên Cát, khối THCS của Trường TH&THCS Tân Bình và khối THCS của Trường TH&THCS Yên Lễ để thành lập Trường THCS Như Xuân. Sau sắp xếp, trường có 32 lớp với 1.149 học sinh. Trường chính đặt tại Trường THCS Yên Cát cũ, bố trí phân hiệu THCS Tân Bình và giảm điểm trường THCS thuộc Trường TH&THCS Yên Lễ. Đội ngũ gồm 51 cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.

Riêng Trường PT DTNT THCS Như Xuân tiếp tục được giữ nguyên, do đây là trường chuyên biệt dành cho học sinh người dân tộc thiểu số thuộc các xã của huyện Như Xuân cũ. Như vậy, sau thực hiện phương án, 4 trường sau sắp xếp có tổng quy mô 111 lớp, 3.146 học sinh và 12 điểm trường, gồm Trường Mầm non Như Xuân, Trường Mầm non Yên Lễ, Trường Tiểu học Như Xuân và Trường THCS Như Xuân. Cùng với đó, Trường PT DTNT THCS Như Xuân tiếp tục duy trì theo mô hình hiện nay.

Về nhân sự, việc bố trí, sắp xếp cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên được thực hiện bảo đảm công khai, dân chủ, khách quan; căn cứ năng lực, trình độ chuyên môn, tiêu chuẩn chức danh và vị trí việc làm. Mỗi cơ sở giáo dục bố trí 1 hiệu trưởng; việc bố trí phó hiệu trưởng căn cứ vào quy mô trường chính và các phân hiệu. Đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy cơ bản được giữ nguyên, đồng thời thực hiện điều phối phù hợp; đối với các môn đặc thù có thể bố trí giáo viên dạy liên trường nhằm sử dụng hiệu quả đội ngũ. Các trường hợp nhân sự dôi dư được giải quyết theo hướng dẫn của cấp có thẩm quyền.

Phương án được xây dựng trên cơ sở quy mô học sinh, điều kiện giao thông, khoảng cách đi lại và hiện trạng cơ sở vật chất, bảo đảm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh cũng như công tác của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên. Việc sắp xếp mạng lưới trường học nhằm tinh gọn tổ chức bộ máy, giảm đầu mối, sử dụng hiệu quả đội ngũ và cơ sở vật chất hiện có, tập trung nguồn lực đầu tư cho giáo dục; qua đó từng bước nâng cao chất lượng quản lý, dạy và học, đáp ứng yêu cầu đổi mới, phát triển giáo dục trên địa bàn xã Như Xuân trong giai đoạn mới.

Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Như Xuân