Hiện nay, xã Như Xuân có diện tích tự nhiên gần 70 km² với dân số trên 13.430 người, gồm 21 thôn và gần 3.000 hộ dân sinh sống. Những năm qua, các thôn trên địa bàn xã đã phát huy tốt vai trò tự quản của cộng đồng dân cư; các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước được triển khai kịp thời đến Nhân dân; phong trào xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh trật tự, phát triển kinh tế - xã hội được triển khai hiệu quả. Tuy nhiên, qua rà soát thực tế cho thấy quy mô các thôn hiện nay còn nhỏ, 100% số thôn chưa đảm bảo tiêu chuẩn về số hộ theo quy định. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, số lượng thôn tăng lên, dẫn đến nhiều đầu mối quản lý, làm phát sinh số lượng người hoạt động không chuyên trách, gây áp lực đối với ngân sách địa phương và ảnh hưởng đến hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành ở cơ sở. Một số thôn còn gặp khó khăn trong huy động nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, tổ chức các hoạt động cộng đồng và xây dựng nông thôn mới. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, việc sắp xếp, sáp nhập thôn là cần thiết nhằm tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân, phát huy tinh thần đoàn kết cộng đồng và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương. Theo phương án xây dựng, xã Như Xuân sẽ thực hiện sắp xếp 21 thôn hiện có để thành lập 9 thôn mới gồm: thôn Yên Thành, Yên Cát 1, Yên Cát 2, Mỹ Ré, Quế Phú, Yên Xuân, Tân Bình, Đức Bình và Mai Thắng. Cụ thể như sau: Sắp xếp thôn Thấng Sơn, Trung Thành, Yên Thắng để thành lập thôn Yên Thành; sắp xếp các thôn, một phần thôn thuộc khu vực thị trấn Yên Cát cũ để hình thành các thôn Yên Cát 1, Mỹ Ré, Yên Cát 2; sắp xếp Phú Quế, Quế Phú, Cát Tiến để thành lập thôn Quế Phú; sắp xếp Xuân Chính, Xuân Thịnh và một phần thôn 4 để thành lập thôn Yên Xuân; sắp xếp Tân Sơn, Tân Thắng và một phần các thôn liên quan để thành lập thôn Tân Bình; sắp xếp Thanh Bình, Đức Bình để thành lập thôn Đức Bình; sắp xếp Mai Thắng và Tân Lập để thành lập thôn Mai Thắng.

Việc đặt tên các thôn mới được nghiên cứu trên cơ sở yếu tố lịch sử, văn hóa, nguồn gốc hình thành làng, thôn cũ; đồng thời bảo đảm sự gần gũi, quen thuộc, dễ nhớ, dễ nhận diện đối với Nhân dân. Phương án cũng xác định rõ vị trí nhà văn hóa thôn mới, ưu tiên sử dụng các công trình hiện có như nhà văn hóa thôn, trụ sở cũ, điểm trường phù hợp để phục vụ sinh hoạt cộng đồng, tránh lãng phí cơ sở vật chất sau sắp xếp.

Sau khi phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, UBND xã sẽ tổ chức các bước theo đúng quy trình, trong đó có xây dựng đề án sáp nhập thôn, báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy xã, tổ chức lấy ý kiến Nhân dân bằng hình thức phù hợp, trình HĐND xã quyết định, đồng thời kiện toàn tổ chức bộ máy thôn, bố trí người hoạt động không chuyên trách và chỉ định trưởng thôn lâm thời theo quy định.

Thời gian tổ chức lấy ý kiến Nhân dân hoàn thành chậm nhất ngày 20/6/2026; trình HĐND xã quyết định chậm nhất ngày 25/6/2026; kiện toàn tổ chức bộ máy thôn hoàn thành chậm nhất ngày 30/6/2026.

Để phương án sắp xếp thôn được triển khai thuận lợi, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể từ xã đến thôn cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giải thích để cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân hiểu rõ mục đích, ý nghĩa, sự cần thiết của việc sắp xếp. Trong đó, cần khẳng định rõ: việc sắp xếp thôn không làm mất đi truyền thống, bản sắc, tình làng nghĩa xóm của các khu dân cư, mà nhằm tạo điều kiện để cộng đồng dân cư phát triển mạnh hơn, quản lý hiệu quả hơn, huy động nguồn lực tốt hơn và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu đi đầu trong tuyên truyền, vận động gia đình và Nhân dân đồng thuận thực hiện. Mỗi người dân cần phát huy quyền làm chủ, nghiên cứu kỹ phương án, tham gia góp ý trách nhiệm, khách quan, vì lợi ích chung của cộng đồng và sự phát triển lâu dài của xã Như Xuân. Việc sắp xếp thôn là nhiệm vụ quan trọng, có ý nghĩa thiết thực trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy ở cơ sở. Với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền; sự vào cuộc đồng bộ của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và sự đồng thuận của Nhân dân, tin tưởng rằng xã Như Xuân sẽ thực hiện hiệu quả phương án sắp xếp thôn, góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Như Xuân